{"id":1653,"date":"2025-04-01T09:48:00","date_gmt":"2025-04-01T09:48:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.kayaismail.com\/?p=1653"},"modified":"2025-04-01T09:48:00","modified_gmt":"2025-04-01T09:48:00","slug":"ne-saka-ama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.kayaismail.com\/index.php\/2025\/04\/01\/ne-saka-ama\/","title":{"rendered":"Ne \u015eaka Ama"},"content":{"rendered":"\n<p>Bug\u00fcn 1 Nisan, yani herkesin birbirine k\u00fc\u00e7\u00fck oyunlar oynad\u0131\u011f\u0131, \u015faka yapman\u0131n serbest oldu\u011fu o me\u015fhur g\u00fcn. Peki, bu gelenek nereden geliyor? Bir\u00e7ok rivayet var, ama en yayg\u0131n olan\u0131 Fransa\u2019ya dayan\u0131yor. 16. y\u00fczy\u0131lda Papa XIII. Gregorius\u2019un takvim reformuyla y\u0131lba\u015f\u0131n\u0131n 1 Nisan\u2019dan 1 Ocak\u2019a al\u0131nmas\u0131na ra\u011fmen, eski sistemi kullananlara \u201cNisan Bal\u0131\u011f\u0131\u201d denilerek \u015fakalar yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f. Oradan da g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>Ama T\u00fcrkiye\u2019de i\u015fler biraz farkl\u0131. Bizim i\u00e7in son bir y\u0131l\u0131n her g\u00fcn\u00fc adeta 1 Nisan\u2019d\u0131. Ekonomiden siyasete, spordan g\u00fcnl\u00fck ya\u015fama kadar \u201cyok art\u0131k, bu da \u015faka olmal\u0131\u201d dedirten \u00f6yle olaylar ya\u015fad\u0131k ki, bazen g\u00fclmekle a\u011flamak aras\u0131nda kald\u0131k. \u0130\u015fte son bir y\u0131l\u0131n en \u201c\u015faka gibi\u201d olaylar\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Yetkililer \u201cenflasyon d\u00fc\u015f\u00fcyor\u201d dedik\u00e7e, marketlerde fiyatlar y\u00fckseldi. Vatanda\u015f markette fiyatlar\u0131 g\u00f6r\u00fcnce \u201cacaba yanl\u0131\u015f \u00fclkede mi ya\u015f\u0131yoruz?\u201d diye kendini sorgulad\u0131. Ayn\u0131 \u00fcr\u00fcn bir hafta i\u00e7inde \u00fc\u00e7 farkl\u0131 fiyatla sat\u0131l\u0131nca, ekonomiyle ilgili s\u00f6ylenen her \u015feyin bir 1 Nisan \u015fakas\u0131 oldu\u011fu netle\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir k\u00f6pr\u00fc, bir hastane veya bir metro hatt\u0131. A\u00e7\u0131l\u0131\u015f t\u00f6renleri b\u00fcy\u00fck gururla duyuruluyor. Ama birka\u00e7 ay sonra ayn\u0131 yer yine a\u00e7\u0131l\u0131yor. \u201cDaha \u00f6nce a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f m\u0131yd\u0131?\u201d diye soranlara yetkililer, \u201cO, test a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131yd\u0131\u201d diyor. Me\u011fer her projenin \u00fc\u00e7 farkl\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 oluyormu\u015f. \u00d6n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f, ana a\u00e7\u0131l\u0131\u015f ve hat\u0131rlatma a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131.\ud83d\ude02<\/p>\n\n\n\n<p>Deprem b\u00f6lgesinde insanlar evlerine kavu\u015facakt\u0131, kimse ma\u011fdur olmayacakt\u0131, yard\u0131mlar h\u0131zla ula\u015ft\u0131r\u0131lacakt\u0131. Ama aylar ge\u00e7ti, hala konteynerde ya\u015fayan binlerce insan var. \u0130lk g\u00fcnlerde verilen s\u00f6zlerin \u00e7o\u011fu unutuldu, baz\u0131 b\u00f6lgelerde temel atma t\u00f6renlerinden ba\u015fka bir \u015fey ger\u00e7ekle\u015fmedi. Ama olsun, en az\u0131ndan sosyal medyada payla\u015f\u0131lan \u201cyard\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131\u201d \u00e7ok etkileyiciydi!<\/p>\n\n\n\n<p>Se\u00e7im s\u00fcrecinde her \u015fey \u00e7ok g\u00fczeldi. Maa\u015flar artacakt\u0131, fiyatlar d\u00fc\u015fecekti, ekonomi \u015fahlanacakt\u0131! Ama se\u00e7imden sonra fiyatlar daha h\u0131zl\u0131 artt\u0131, maa\u015flar yine enflasyona yenildi ve ekonomi sadece grafiklerde \u015fahland\u0131. Yani se\u00e7im d\u00f6neminde duydu\u011fumuz her \u015fey, b\u00fcy\u00fck bir 1 Nisan \u015fakas\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcper Lig, art\u0131k sadece futbolun konu\u015fuldu\u011fu bir arena de\u011fil. Hakem kararlar\u0131, federasyon a\u00e7\u0131klamalar\u0131, kul\u00fcp ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n \u00e7ocuk\u00e7a deme\u00e7leri, saha da birbirine g\u00fcc\u00fc yetmeyenin saha d\u0131\u015f\u0131nda a\u011f\u0131z dala\u015f\u0131na varan s\u00f6ylemleri\u2026T\u00fcm bunlar yetmezmi\u015f gibi bir de \u201chakemler d\u00f6v\u00fcld\u00fc m\u00fc, d\u00f6v\u00fclmedi mi?\u201d tart\u0131\u015fmas\u0131 ya\u015fad\u0131k. Skandal \u00fczerine skandal ya\u015fand\u0131 ama \u00e7\u00f6z\u00fcm? O hala me\u00e7hul. Futbolseverler i\u00e7in tam anlam\u0131yla \u201c\u015faka gibi bir sezon\u201d.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131\u015f\u0131n gelen elektrik faturalar\u0131 adeta bir korku filmi gibiydi. \u0130nsanlar evde kombiyi a\u00e7maya korkarken, baz\u0131lar\u0131 \u201cfaturay\u0131 a\u00e7madan iade etsem olur mu?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. \u201cTasarruf yap\u0131n\u201d dediler, millet tasarruf etti ama faturalar tasarruf etmeyi reddetti. O kadar b\u00fcy\u00fck rakamlar geldi ki, baz\u0131lar\u0131 faturay\u0131 g\u00f6r\u00fcnce \u201cherhalde apartman\u0131 sat\u0131n ald\u0131m\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u0131l\u0131n en \u00e7ok beklenen a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan biri: \u201cAsgari \u00fccrete zam geliyor!\u201d \u00d6nce bir m\u00fcjde havas\u0131, ard\u0131ndan zam oran\u0131 a\u00e7\u0131klan\u0131yor ve herkes bir anl\u0131\u011f\u0131na seviniyor\u2026 Ta ki yeni fiyatlarla tan\u0131\u015fana kadar! Maa\u015flar art\u0131yor ama enflasyon bir g\u00fcl\u00fcmsemeyle yan\u0131t veriyor.\u201cBenden ka\u00e7amazs\u0131n\u0131z!\u201d Sonu\u00e7? Yine ayn\u0131 noktaya d\u00f6n\u00fcyoruz: Kazan\u0131yoruz ama harcayam\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Elektrikli ara\u00e7lar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla birlikte \u201cyerli otomobil\u201d b\u00fcy\u00fck umutlarla piyasaya s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Ama fiyatlar o kadar y\u00fcksek ki, insanlar \u201cu\u00e7an araba \u00e7\u0131kt\u0131 da bizim haberimiz mi yok?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemedi. Arabalar u\u00e7mad\u0131 ama fiyatlar\u0131 ger\u00e7ekten havaland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Eskiden insanlar fikirlerini \u00f6zg\u00fcrce dile getirebilir, ele\u015ftiri yapabilir, mizah yoluyla yanl\u0131\u015flar\u0131 g\u00f6sterebilirdi. Bug\u00fcn ise bir tweet atarken, bir k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131 yazarken veya basit bir ele\u015ftiri yaparken birka\u00e7 kez d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir c\u00fcmle, yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131l\u0131rsa ya da \u201crahats\u0131z edici\u201d bulunursa, mahkemede sonlanabiliyor. Mizah, ele\u015ftirinin en etkili yolu. Eskiden karikat\u00fcristler, komedyenler ve gazeteciler toplumun s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 esprili bir dille anlat\u0131rd\u0131. Ama bug\u00fcn? \u0130nsanlar kendi esprilerine bile \u015f\u00fcpheyle yakla\u015f\u0131yor!<\/p>\n\n\n\n<p>Sosyal medyada \u201cBu tweet ba\u015f\u0131ma i\u015f a\u00e7ar m\u0131?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnmeden payla\u015f\u0131m yap\u0131lam\u0131yor. Bas\u0131nda sans\u00fcr kadar, otosans\u00fcr de yayg\u0131nla\u015ft\u0131. Yani insanlar, \u201cBunu yazarsam ba\u015f\u0131ma bir \u015fey gelir mi?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnerek yazmamay\u0131 tercih ediyor. En b\u00fcy\u00fck \u015faka da bu de\u011fil mi?<\/p>\n\n\n\n<p>Bizim i\u00e7in 1 Nisan takvimde bir g\u00fcn de\u011fil, hayat\u0131n kendisi. Ekonomiden siyasete, spordan g\u00fcnl\u00fck ya\u015fama kadar her \u015fey tam bir \u201c\u015faka gibi.\u201d Ama en ac\u0131 taraf\u0131, bu \u015fakalar\u0131n ger\u00e7ek olmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Sevgiyle kal\u0131n. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bug\u00fcn 1 Nisan, yani herkesin birbirine k\u00fc\u00e7\u00fck oyunlar oynad\u0131\u011f\u0131, \u015faka yapman\u0131n serbest oldu\u011fu o me\u015fhur g\u00fcn. Peki, bu gelenek nereden&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1654,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-1653","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ozgun-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kayaismail.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1653","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kayaismail.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kayaismail.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kayaismail.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kayaismail.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1653"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.kayaismail.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1653\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1655,"href":"https:\/\/www.kayaismail.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1653\/revisions\/1655"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kayaismail.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1654"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kayaismail.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1653"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kayaismail.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1653"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kayaismail.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}